http://www.methodscs.ir Tue, 07 Sep 2010 01:12:06 +0000 http://wordpress.org/?v=2.6.2 http://www.methodscs.ir/?p=185#comment-423 محبوبه حاج محمد حسینی Tue, 30 Nov 1999 00:00:00 +0000 http://www.methodscs.ir/?p=185#comment-423 نقد ادبی سنتی یا مدرن هیچ کدام برخوردی مکانیکی با متن ندارند و هریک با رویکردهای مختلفی که در تحلیل متن به کار می گیرند سعی دارند تا از زوایای متفاوت آن را تجزیه و تحلیل کنند رویکرهای فمینیستی ‏فرمالیستی ساختارگرایانه پساساختارگرایانه روانکاوانه و... در هریک نقد ادبی از منظری ویژه صورت می پذیرد به ویژه نقد ادبی مدرن که جای خود را به خوبی در مطالعات فرهنگی باز کرده و منجر شده تا این رهیافت میان رشته ای به پدیده های مختلف به منزله متن بنگرد و تحلیل متن را نه در سطح نویسنده بلکه در مخاطب و واکنش های وی به متن جستجو می کند قطعا از این اتهام مبراست. نقد ادبی سنتی یا مدرن هیچ کدام برخوردی مکانیکی با متن ندارند و هریک با رویکردهای مختلفی که در تحلیل متن به کار می گیرند سعی دارند تا از زوایای متفاوت آن را تجزیه و تحلیل کنند رویکرهای فمینیستی ‏فرمالیستی ساختارگرایانه پساساختارگرایانه روانکاوانه و… در هریک نقد ادبی از منظری ویژه صورت می پذیرد به ویژه نقد ادبی مدرن که جای خود را به خوبی در مطالعات فرهنگی باز کرده و منجر شده تا این رهیافت میان رشته ای به پدیده های مختلف به منزله متن بنگرد و تحلیل متن را نه در سطح نویسنده بلکه در مخاطب و واکنش های وی به متن جستجو می کند قطعا از این اتهام مبراست.

]]> http://www.methodscs.ir/?p=119#comment-422 مجتبی عباسی قادی Tue, 30 Nov 1999 00:00:00 +0000 http://www.methodscs.ir/?p=119#comment-422 در ارتباط با اینترنت و مخاطبان یا بهتر بگوییم کاربران دو دیدگاه کلی وجود دارد: اولین دیدگاه که می‌توان آن را در طبقه‌ی رویکردهای پست مدرن قرار داد به ترکل اختصاص دارد که رویکردی کاملاً رادیکال به رابطه‌ی میان کاربران و اینترنت دارد و بر این باور است که فضای مجازی فراهم شده توسط اینترنت باعث حذف جسمیت فرد شده و لذا این آزادی موجب تجربیات متعددی می‌شود؛ به طوری که فرد می‌تواند هویت‌های متعددی را که هیچ‌گاه در جهان واقعی قادر به تجربه‌ی آن‌ها نبود ایجاد کند و این خود‌های متکثر دلالت بر هویت‌های موقتی, سیال و ساخته‌شده‌ای دارد که در فضای مجازی قادر به بروز و ظهور بوده‌اند. دیدگاه دوم با دیده‌ی تردید به این رویکرد نگریسته و فقدان جسمیت را اتفاقاً از معایب فضای مجازی دانسته که بواسطه‌ی آن فرد قادر به درک و تسلط بر دانش ضمنی که تنها در تجربه‌ی زنده و در دنیای واقعی قابل کسب است, نمی‌شود. دریفوس را می‌توان نماینده‌ی چنین فکری دانست. آنچه که در این متن از تعامل کاربران با اینترنت و فضای مجازی مورد نظر است به رویکرد دریفوس نزدیک است؛ دلیلش هم این است که اگرچه اینترنت با خلق کردن فضای آزاد فرد را با تجربیات تازه ای آشنا می‌کند و این تجربیات بی‌سابقه‌اند، امّا در عین حال با گرفتن جسمیت, فرد را از تجربه‌‌های بسیاری از مسائلِ زندگی واقعی که تنها با جسم مند بودن بدست می‌آید، محروم می‌کند. در واقع ما مومی سیّال در فضای مجازی، آن طور که ترکل می‌پندارد، نیستیم بلکه جسمانیت ما در کسب تجربه دخالت دارد و به آن عمق می‌بخشد و لذا نمی‌توان خودهای متعدد و متکثری و نتیجتاً هویت‌های متعددی را تجربه کرده و آن را در تعامل با جهان واقعی قرار دهیم. چرا که این هویت‌های متعدد اگر استمرار نداشته و با آنچه که در جهان واقعی تجربه می‌کنیم نسبتی نداشته باشند، نمی‌توانند منشأ تغییرات مهمی باشند و سرنوشت هویت فرد را رقم بزنند، مگر اینکه فرد در دنیای خطرزای واقعی با حضور جسم مند خود آن نقش‌های مجازی را تجربه کند. به ‌عبارت دیگر فرد نمی‌تواند هر نوع هویتی را در فضای مجازی بپذیرد و سپس آن را به دنیای واقعی بیاورد؛ بلکه در برابر آن مقاومت می‌کند و این نکته اشاره به" کنشگر بودن " و " فعال بودن " فرد دارد. چراکه افراد در رویارویی با اینترنت برخلاف سایر رسانه‌های متعارف، صرفاً در رده تولید کننده یا مصرف کننده صرف قرار نمی‌گیرند؛ بلکه می‌توانند در صورت تمایل به طور همزمان این دو نقش را داشته باشند و در آن به تولید و بازتولید بپردازند. همچنین باید اذعان داشت که افراد در برخورد با این ساختار مجازی، میزان فعالیّت و مشارکت متفاوتی را از خود نشان می دهند. به بیان دقیقتر؛ هر چه افراد در مواجهه با اینترنت، فعالیت و مشارکت بیشتری داشته باشند و هر چه این فعالیّت بازتابانه‌تر باشد؛ در تولید معنا سهیم می باشند و لذا احتمال می‌رود که میزان تأثیرپذیری آنها از این فضا بیشتر باشد. بر عکس هر چه افراد در مواجهه با اینترنت، فعالیت و مشارکت کمتری داشته باشند و هر چه این فعالیت غیر بازتابانه‌ باشد؛ در بازتولید معنا سهیم می باشند و لذا احتمال می‌رود که میزان تأثیرپذیری آنها از این فضا کمتر باشد. البته عوامل و فاکتورهای دیگری نیز در این بین( تأثیرپذیری کاربران از فضای مجازی) دخیل می باشند که از آن جمله می توان به میزان استفاده، مدّت استفاده و محتوای مواجهه، واقعی تلقی کردنِ محتوای سایت های اینترنت و انگیزه و هدف کاربران اشاره کرد. بنابراین با توجه به اینکه ساختار اینترنت براساس بازتولید یا تکرار همان رفتار مداوم آدم‌ها دوام می‌یابد؛ پس نباید همچون جبرگرایان، اینترنت را صرفاً یک ساختار عینی و بیرونی و متصلب فرض ‌کنیم که در چارچوب آن ذهنیت افراد شکل می‌گیرد و کاربران آن در مواجهه با این رسانه هیچگونه اراده و اختیاری ندارند. در ارتباط با اینترنت و مخاطبان یا بهتر بگوییم کاربران دو دیدگاه کلی وجود دارد: اولین دیدگاه که می‌توان آن را در طبقه‌ی رویکردهای پست مدرن قرار داد به ترکل اختصاص دارد که رویکردی کاملاً رادیکال به رابطه‌ی میان کاربران و اینترنت دارد و بر این باور است که فضای مجازی فراهم شده توسط اینترنت باعث حذف جسمیت فرد شده و لذا این آزادی موجب تجربیات متعددی می‌شود؛ به طوری که فرد می‌تواند هویت‌های متعددی را که هیچ‌گاه در جهان واقعی قادر به تجربه‌ی آن‌ها نبود ایجاد کند و این خود‌های متکثر دلالت بر هویت‌های موقتی, سیال و ساخته‌شده‌ای دارد که در فضای مجازی قادر به بروز و ظهور بوده‌اند. دیدگاه دوم با دیده‌ی تردید به این رویکرد نگریسته و فقدان جسمیت را اتفاقاً از معایب فضای مجازی دانسته که بواسطه‌ی آن فرد قادر به درک و تسلط بر دانش ضمنی که تنها در تجربه‌ی زنده و در دنیای واقعی قابل کسب است, نمی‌شود. دریفوس را می‌توان نماینده‌ی چنین فکری دانست.
آنچه که در این متن از تعامل کاربران با اینترنت و فضای مجازی مورد نظر است به رویکرد دریفوس نزدیک است؛ دلیلش هم این است که اگرچه اینترنت با خلق کردن فضای آزاد فرد را با تجربیات تازه ای آشنا می‌کند و این تجربیات بی‌سابقه‌اند، امّا در عین حال با گرفتن جسمیت, فرد را از تجربه‌‌های بسیاری از مسائلِ زندگی واقعی که تنها با جسم مند بودن بدست می‌آید، محروم می‌کند. در واقع ما مومی سیّال در فضای مجازی، آن طور که ترکل می‌پندارد، نیستیم بلکه جسمانیت ما در کسب تجربه دخالت دارد و به آن عمق می‌بخشد و لذا نمی‌توان خودهای متعدد و متکثری و نتیجتاً هویت‌های متعددی را تجربه کرده و آن را در تعامل با جهان واقعی قرار دهیم. چرا که این هویت‌های متعدد اگر استمرار نداشته و با آنچه که در جهان واقعی تجربه می‌کنیم نسبتی نداشته باشند، نمی‌توانند منشأ تغییرات مهمی باشند و سرنوشت هویت فرد را رقم بزنند، مگر اینکه فرد در دنیای خطرزای واقعی با حضور جسم مند خود آن نقش‌های مجازی را تجربه کند. به ‌عبارت دیگر فرد نمی‌تواند هر نوع هویتی را در فضای مجازی بپذیرد و سپس آن را به دنیای واقعی بیاورد؛ بلکه در برابر آن مقاومت می‌کند و این نکته اشاره به” کنشگر بودن ” و ” فعال بودن ” فرد دارد. چراکه افراد در رویارویی با اینترنت برخلاف سایر رسانه‌های متعارف، صرفاً در رده تولید کننده یا مصرف کننده صرف قرار نمی‌گیرند؛ بلکه می‌توانند در صورت تمایل به طور همزمان این دو نقش را داشته باشند و در آن به تولید و بازتولید بپردازند.
همچنین باید اذعان داشت که افراد در برخورد با این ساختار مجازی، میزان فعالیّت و مشارکت متفاوتی را از خود نشان می دهند. به بیان دقیقتر؛ هر چه افراد در مواجهه با اینترنت، فعالیت و مشارکت بیشتری داشته باشند و هر چه این فعالیّت بازتابانه‌تر باشد؛ در تولید معنا سهیم می باشند و لذا احتمال می‌رود که میزان تأثیرپذیری آنها از این فضا بیشتر باشد. بر عکس هر چه افراد در مواجهه با اینترنت، فعالیت و مشارکت کمتری داشته باشند و هر چه این فعالیت غیر بازتابانه‌ باشد؛ در بازتولید معنا سهیم می باشند و لذا احتمال می‌رود که میزان تأثیرپذیری آنها از این فضا کمتر باشد. البته عوامل و فاکتورهای دیگری نیز در این بین( تأثیرپذیری کاربران از فضای مجازی) دخیل می باشند که از آن جمله می توان به میزان استفاده، مدّت استفاده و محتوای مواجهه، واقعی تلقی کردنِ محتوای سایت های اینترنت و انگیزه و هدف کاربران اشاره کرد. بنابراین با توجه به اینکه ساختار اینترنت براساس بازتولید یا تکرار همان رفتار مداوم آدم‌ها دوام می‌یابد؛ پس نباید همچون جبرگرایان، اینترنت را صرفاً یک ساختار عینی و بیرونی و متصلب فرض ‌کنیم که در چارچوب آن ذهنیت افراد شکل می‌گیرد و کاربران آن در مواجهه با این رسانه هیچگونه اراده و اختیاری ندارند.

]]> http://www.methodscs.ir/?p=143#comment-421 مجتبی عباسی قادی Tue, 30 Nov 1999 00:00:00 +0000 http://www.methodscs.ir/?p=143#comment-421 بستگی به موضوع مورد بررسی و مطالعه دارد. در واقع خود موضوع و عنوان پژوهش به ما می گوید. که چه نوع رویکردی( تک محوری یا تلفیقی)، چه نوع روش تحقیقی(کمی یا کیفی یا هر دو)چه نوع روش نمونه گیری و... را در کار خود لحاظ کنیم. ولی با توجه به اینکه موضوعات فرهنگی نسبت به موضوعات اجتماعی از جنبه عینیت کمتری برخوردار هستند( منظورم جنبه های زیربنایی است و نه روبنایی) بجاست که برای بررسی آنها از روش های کیفی به جای روش های کمی استفاده کرد.امروزه در مطالعات فرهنگی از روش های کیفی به دلیل قدرت اعتباری که روش های کیفی نسبت به روش های کمی دارند، استفاده می شود. ولی به دلایل مختلفی همچون: محدودیت زمانی، مالی و عدم شناخت دقیق فنون های آن و نیز عدم شمول عام این نوع روش در محافل پژوهشی کشور از جمله محدودیت های کار با این روش در کشور قلمداد می گردند. بستگی به موضوع مورد بررسی و مطالعه دارد. در واقع خود موضوع و عنوان پژوهش به ما می گوید. که چه نوع رویکردی( تک محوری یا تلفیقی)، چه نوع روش تحقیقی(کمی یا کیفی یا هر دو)چه نوع روش نمونه گیری و… را در کار خود لحاظ کنیم. ولی با توجه به اینکه موضوعات فرهنگی نسبت به موضوعات اجتماعی از جنبه عینیت کمتری برخوردار هستند( منظورم جنبه های زیربنایی است و نه روبنایی) بجاست که برای بررسی آنها از روش های کیفی به جای روش های کمی استفاده کرد.امروزه در مطالعات فرهنگی از روش های کیفی به دلیل قدرت اعتباری که روش های کیفی نسبت به روش های کمی دارند، استفاده می شود. ولی به دلایل مختلفی همچون: محدودیت زمانی، مالی و عدم شناخت دقیق فنون های آن و نیز عدم شمول عام این نوع روش در محافل پژوهشی کشور از جمله محدودیت های کار با این روش در کشور قلمداد می گردند.

]]> http://www.methodscs.ir/?p=143#comment-420 مجتبی عباسی قادی Tue, 30 Nov 1999 00:00:00 +0000 http://www.methodscs.ir/?p=143#comment-420 سلام؛ می خواستم از گروه ارتباطات و بچه های کلاس تشکر کنم. مباحث تان بسیار مفید و علمی است. همچنین از اینکه مقاله اینجانب( که بر گرفته از یک کار پژوهشی تحت عنوان بررسی رابطه استفاده از اینترنت و هویت دینی کاربران بود) را در سایت خود آوردید تشکر می کنم.موفق باشید سلام؛
می خواستم از گروه ارتباطات و بچه های کلاس تشکر کنم. مباحث تان بسیار مفید و علمی است. همچنین از اینکه مقاله اینجانب( که بر گرفته از یک کار پژوهشی تحت عنوان بررسی رابطه استفاده از اینترنت و هویت دینی کاربران بود) را در سایت خود آوردید تشکر می کنم.موفق باشید

]]> http://www.methodscs.ir/?p=119#comment-409 سمانه سامانی Tue, 30 Nov 1999 00:00:00 +0000 http://www.methodscs.ir/?p=119#comment-409 رسانه های جدید رسانه هایی تعاملی هستند در فضایی جدید. امروز مطالعه مخاطبان این رسانه ها برای ما اهمیت پیدا کرده . مخاطبانی پراکنده که یافتن آنها کار سختی است. برای بررسی آنها باید فضای حدید را مورد بررسی قرار داد فضای مجازی که ویژگیهای خاص خود را دارد. منظورم این است که برای بررسی مخاطبان جدید باید ادبیاتمان را تغییر دهیم ما با فضای مجازی از جنس دیجیتال رو به رو هستیم. رسانه های جدید رسانه هایی تعاملی هستند در فضایی جدید. امروز مطالعه مخاطبان این رسانه ها برای ما اهمیت پیدا کرده . مخاطبانی پراکنده که یافتن آنها کار سختی است. برای بررسی آنها باید فضای حدید را مورد بررسی قرار داد فضای مجازی که ویژگیهای خاص خود را دارد. منظورم این است که برای بررسی مخاطبان جدید باید ادبیاتمان را تغییر دهیم ما با فضای مجازی از جنس دیجیتال رو به رو هستیم.

]]> http://www.methodscs.ir/?p=119#comment-407 جواد یزدان پناه Tue, 30 Nov 1999 00:00:00 +0000 http://www.methodscs.ir/?p=119#comment-407 رسانه های جدید مفهوم سنتی مثلث فرستنده-محتوا-گیرنده را دگرگون کرده اند.در این رسانه ها از طرفی فرستنده،در عین حال که فرستنده است می تواند تولید کننده نیز باشد به عبارت دیگرمخاطب و .و از طرف دیگر نمی توان بین این سه اصل تفکیک ایجاد کرد.با این وجود محتوا نیز در حد فاصل بین مخاطب و تولید کننده قرار ندارد.در رسانه های جدید مخاطب در دل محتوا و پیام قرار گرفته است. رسانه های جدید مفهوم سنتی مثلث فرستنده-محتوا-گیرنده را دگرگون کرده اند.در این رسانه ها از طرفی فرستنده،در عین حال که فرستنده است می تواند تولید کننده نیز باشد به عبارت دیگرمخاطب و .و از طرف دیگر نمی توان بین این سه اصل تفکیک ایجاد کرد.با این وجود محتوا نیز در حد فاصل بین مخاطب و تولید کننده قرار ندارد.در رسانه های جدید مخاطب در دل محتوا و پیام قرار گرفته است.

]]> http://www.methodscs.ir/?p=101#comment-406 haj mohamad hoseini Tue, 30 Nov 1999 00:00:00 +0000 http://www.methodscs.ir/?p=101#comment-406 همانطور که همگی میدانیم میمی وایت در چینش مقاله های مختلف در کتاب از رویکردی تاریخی بهره گرفته و موضوعات مهم و روش های مورد استفاده در مطالعات فرهنگی را از آغاز تا کنون به ترتیب زمانی مطرح کرده‏‏ مرورمطالعات انجام شده در حوزه فرهنگ حاکم بر فرایند تولید رسانه ای نیز تقریبا به عنوان اولین مطالعات انجام شده بارویکردویژه مطالعات فرهنگی درمورد صنعت رسانه ای توصیف شده است چیزی که به زعم کالدول موضوعی تازه است ولی بیش از هر چیز این تازگی به انتقادی یودن این قبیل مطالعات اشاره دارد چرا که پیش از این هم تحقیقاتی پیرامون البته صنعت رسانه و نه فرهنگ حاکم بر ان با رویکردهایی جز مطالعات فرهنگی به انجام رسیده بودند. همانطور که همگی میدانیم میمی وایت در چینش مقاله های مختلف در کتاب از رویکردی تاریخی بهره گرفته و موضوعات مهم و روش های مورد استفاده در مطالعات فرهنگی را از آغاز تا کنون به ترتیب زمانی مطرح کرده‏‏ مرورمطالعات انجام شده در حوزه فرهنگ حاکم بر فرایند تولید رسانه ای نیز تقریبا به عنوان اولین مطالعات انجام شده بارویکردویژه مطالعات فرهنگی درمورد صنعت رسانه ای توصیف شده است چیزی که به زعم کالدول موضوعی تازه است ولی بیش از هر چیز این تازگی به انتقادی یودن این قبیل مطالعات اشاره دارد چرا که پیش از این هم تحقیقاتی پیرامون البته صنعت رسانه و نه فرهنگ حاکم بر ان با رویکردهایی جز مطالعات فرهنگی به انجام رسیده بودند.

]]> http://www.methodscs.ir/?p=119#comment-405 haj mohamad hoseini Tue, 30 Nov 1999 00:00:00 +0000 http://www.methodscs.ir/?p=119#comment-405 یکی از عوامل مهمی که در عصر حاضر مفهوم مخاطب را دگرگون ساخته بی شک به ویژگی های رسانه های نوین برمی گرد رسانه های جدید برقراری ارتباطی دوطرفه را ممکن ساخته اند و این خود به تنهایی فرصت ابراز وجود را که از گیرنده سابق سلب شده بود به کاربر کنونی هدیه می دهد تا در کنار مصرف یک متن معنایی نه کاملاهمانند آنچه مدنظر تولیدکننده است رادریافت داشته واز پیش خود چیزهایی بر آن می افزاید و از طرفی در فاصله ای بسیار کوتاه به ویرایش متن موجودو یا خلق متنی جدید دست می زند .بنابراین متن رسانه ای موجود مدام تغییر می کند و از ایستایی و سکون متون سابق خود را هرچه بیشتر دور می سازد. یکی از عوامل مهمی که در عصر حاضر مفهوم مخاطب را دگرگون ساخته بی شک به ویژگی های رسانه های نوین برمی گرد رسانه های جدید برقراری ارتباطی دوطرفه را ممکن ساخته اند و این خود به تنهایی فرصت ابراز وجود را که از گیرنده سابق سلب شده بود به کاربر کنونی هدیه می دهد تا در کنار مصرف یک متن معنایی نه کاملاهمانند آنچه مدنظر تولیدکننده است رادریافت داشته واز پیش خود چیزهایی بر آن می افزاید و از طرفی در فاصله ای بسیار کوتاه به ویرایش متن موجودو یا خلق متنی جدید دست می زند .بنابراین متن رسانه ای موجود مدام تغییر می کند و از ایستایی و سکون متون سابق خود را هرچه بیشتر دور می سازد.

]]> http://www.methodscs.ir/?p=119#comment-404 Mohammad Mahdi Mowlaei Tue, 30 Nov 1999 00:00:00 +0000 http://www.methodscs.ir/?p=119#comment-404 این تغییر در مفهوم و نوع مخاطب پیامدهای روش‌شناختی در عرصه مخاطب‌پژوهی دارد که نباید از آن غافل شد. در واقع به همان نسبت به مخاطب دوره جدید پیچیده‌تر شده شناخت و مطالعه آن هم پیچیده‌تر شده و ابعاد جدیدتری پیدا کرده است. این تغییر در مفهوم و نوع مخاطب پیامدهای روش‌شناختی در عرصه مخاطب‌پژوهی دارد که نباید از آن غافل شد. در واقع به همان نسبت به مخاطب دوره جدید پیچیده‌تر شده شناخت و مطالعه آن هم پیچیده‌تر شده و ابعاد جدیدتری پیدا کرده است.

]]> http://www.methodscs.ir/?p=104#comment-403 Mohammad Mahdi Mowlaei Tue, 30 Nov 1999 00:00:00 +0000 http://www.methodscs.ir/?p=104#comment-403 تحلیل متن و مخاطب منافاتی با هم ندارند و می‌توانند در کنار هم مورد استفاده قرار گیرند. بحث اصلی اینجاست که تحلیل متن صرف بدون توجه به مخاطب و برداشتی که مخاطب از آن دارد در برخی موارد نمی‌تواند تحلیل جامعی باشد و پژوهشگر را به نتیجه مطلوب برساند. به همین جهت در تحقیقات جدید توصیه می‌شود به تحلیل متن بسنده نشوند و دریافت مخاطب از متن هم مورد بررسی قرار گیرد. تحلیل متن و مخاطب منافاتی با هم ندارند و می‌توانند در کنار هم مورد استفاده قرار گیرند. بحث اصلی اینجاست که تحلیل متن صرف بدون توجه به مخاطب و برداشتی که مخاطب از آن دارد در برخی موارد نمی‌تواند تحلیل جامعی باشد و پژوهشگر را به نتیجه مطلوب برساند. به همین جهت در تحقیقات جدید توصیه می‌شود به تحلیل متن بسنده نشوند و دریافت مخاطب از متن هم مورد بررسی قرار گیرد.

]]>